ARCYDZIĘGIEL
Archangelica officinalis

Inaczej zwany dzięglem lekarskim lub litworem. Jest to wysoka dwuletnia roślina, rosnąca u nas dziko na skałach, brzegach potoków górskich i w wilgotnych zaroślach, w Tatrach oraz na północnym wschodzie. W centralnych rejonach kraju jest wytępiona i tylko czasem uprawia się ją w ogrodach. Do arcydzięglu lekarskiego jest bardzo podobny pokrewny mu dzięgiel leśny (Angelica sylvestris), występujący często w lasach, ma on jednak smak i zapach dużo słabszy i nieco odmienny. Korzeń arcydzięglu właściwego ma przyjemny, trwały, mocny zapach i oryginalny smak gorzkawy z lekką domieszką słodyczy. Jako przyprawy używa się korzenia. Także młode, miękkie, soczyste łodygi i ogonki liściowe zbiera się w maju i smaży w cukrze. Jest to tzw. anżelika — bardzo rozpowszechniona konfitura we Francji. Arcydzięgiel był warzywem i przyprawą naszych przodków - nie bez racji jest uznany za najszczególniejszą roślinę korzenną Europy. Dziś używany jest jako dodatek do sosów, w produkcji kostek bulionowych. Stare angielskie podania przypisywały tej roślinie „moc odtrącania powietrza mglistego i niezdrowego", w Polsce działał podobno „przeciw puchliznom ukąszonym od bestyji". Obecnie jest używany jako lek pobudzający wydzielanie soków trawiennych, wzmacniający nerwy i napięcie naczyń krwionośnych.